أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
946
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
مىگويند كه [ منّ ] طرنجبين 4 است و سلوى - بلدرچين ، مىگويند - عسل است 5 . ابن ماسه : [ منّ ] همان جزنجبين 6 و اين شبنمى است كه روى « طرفاء » 7 مىافتد . ابو مسلم : منّ نزد عربها به معناى « آن شيرينى است كه همچون شبنم بر درختان و گياهان گوناگون مىافتد و هنگامى كه گرد مىآيد ، همانند قند مىشود » . گفته مىشود : « كماة بهترين منّ است » . مىگويند كه جزنجبين چيزى همانند « ناطف » 8 است جز اينكه سبزوش است . آن در موش طارون 9 يافت مىشود ، و در ملازگرد بر سر مورد مىافتد . ( 1 ) . شيرهء شيرين برخى از گياهان عالى و گلسنگها ؛ سراپيون ، 360 ؛ ابو منصور ، 520 ؛ ابن سينا ، 438 ؛ ميمون ، 386 ؛ II , Dozy ، 616 . واژهء « منّ » در اصل سامى است . منّ به عربى به معناى « هديه ، لطف ، احسان » است . ( 2 ) . عسل الطل ، قس . با « شبنم عسلى » روسى . ( 3 ) . الثمام ، نك . شمارهء 550 ، يادداشت 6 . ( 4 ) . الطرنجبين - منّ خارشتر ، نك . شمارهء 210 . ( 5 ) . در اينجا واژههايى از سورهء بقره در قرآن را توضيح مىدهد - وَ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى - « و فرو فرستاديم برايتان من و سلوى را » ؛ قرآن كريم سورهء 2 ، آيهء 57 . ( 6 ) . الجزنجبين - « گزنگبين » فارسى ؛ نك . شمارهء 933 ، يادداشت 21 . ( 7 ) . الطرفاء ، نك . شمارهء 667 . ( 8 ) . الناطف - نوعى حلوا سفيد ؛ نك . شمارهء 1039 . ( 9 ) . نسخهء الف : موش طارون ، نسخهء فارسى : مرصطارون . 1020 . منك 1 - ؟ [ اين ] سنگى است كه نزد شاهان ايران پيدا مىشد ، بىرنگ است و زيرش آسترى مىگذاشتند كه رنگش از ميان آن منتقل مىشد . ( 1 ) . المنك . الجماهر ، 81 : منك ، در نسخهء فارسى حذف شده است . در ديگر منابع دسترس ما نوشته نشده است . 1021 . مو 1 به هندى بهمون 2 [ ناميده مىشود ] . اين ريشه رومى است . مىگويند كه [ مو ] « هويج دشتى » 3 و « دوقو » تخم آن است .